O moucho de orellas entre nós

Amigas das Árbores celebra a presenza do Moucho de Orellas en varios espazos verdes ameazados de Vigo

A Asociación Amigas das Árbores de Vigo quere compartir coa cidadanía unha noticia tan fermosa como esperanzadora: nestes últimos días foi detectada a presenza e o canto do Moucho de Orellas (Otus scops) en distintos espazos verdes da cidade, entre eles a Finca Matías, a Alameda, a Falperra e o Parque do Castro.

A presenza desta elegante ave nocturna, discreta e cada vez menos frecuente nos ámbitos urbanos, constitúe un auténtico indicador da importancia ecolóxica destes espazos arborados, así como da necesidade da súa conservación fronte ás continuas agresións urbanísticas e arboricidas que sofren.

Non deixa de resultar significativo que os lugares onde se está a escoitar este moucho coincidan precisamente con zonas ameazadas ou sometidas nos últimos anos a podas agresivas, talas, compactación do solo ou proxectos de forte impacto sobre o arborado. É o caso da Finca Matías, actualmente ameazada por un proxecto de megaparque infantil incompatible coa conservación do seu carácter natural; da Alameda de Vigo, sometida á presión do Cíes Market; da Falperra ou do Parque do Castro, escenarios habituais de mutilacións e eliminación de arborado maduro.

O Moucho de Orellas é unha especie ligada a masas arbóreas tranquilas e relativamente maduras, nas que atopa refuxio, alimento e condicións adecuadas para o descanso e a cría. A súa presenza lembra que os parques urbanos non son simples decoracións nin espazos baleiros á disposición de calquera evento ou obra, senón auténticos ecosistemas urbanos que albergan biodiversidade e cumpren unha función ambiental esencial.

Desde Amigas das Árbores queremos tamén facer un chamamento á sensibilidade e á información da cidadanía. O canto nocturno destas aves forma parte da vida natural da cidade e non debe ser interpretado como unha molestia ou un “ruído estraño”, evitando situacións esperpénticas como as vividas recentemente en Vigo, onde se chegou a mobilizar investigacións policiais por sons nocturnos que probablemente forman parte da fauna urbana.

A convivencia coa biodiversidade require coñecemento, respecto e unha nova cultura urbana menos obsesionada co control absoluto do espazo e máis consciente do valor da natureza que aínda sobrevive entre nós.

Amigas das Árbores considera que esta inesperada “visita” do Moucho de Orellas debería servir tamén como advertencia: cada árbore madura talada, cada poda salvaxe e cada espazo natural degradado supoñen unha perda irreparable non só paisaxística, senón tamén ecolóxica.

Nunha cidade cada vez máis artificializada, a presenza desta ave nocturna constitúe unha pequena pero valiosa lección: a biodiversidade aínda resiste en Vigo. A cuestión é se a cidade estará disposta a respectala.

En defensa da Oliveira de Vigo

MANIFESTO EN DEFENSA DA OLIVEIRA DE VIGO: 
UN SÍMBOLO VIVO QUE NON PODEMOS ARRISCAR

Desde a Asociación Amigas das Árbores de Vigo, erguemos a nosa voz para denunciar o perigo inminente que ameaza ao elemento máis sagrado do noso patrimonio natural urbano: a Oliveira do Paseo de Alfonso XII.

1. Un valor incalculable e irrepetible

A Oliveira non é mobiliario urbano nin un elemento decorativo; é a alma de Vigo e a testemuña viva de máis de 200 anos da nosa historia. Como exemplar incluído no Catálogo Galego de Árbores Senlleiras (código 64A), goza dun status de protección especial que obriga ás administracións á súa salvagarda absoluta. É un monumento vivo que non admite substitución nin recuperación en caso de perda.

2. Un proxecto que xoga co límite

A prolongación do túnel de Elduayen supón unha intervención subterránea de gran complexidade na contorna inmediata das raíces da árbore. A proposta de encerrar o seu sistema radicular nunha "xardineira de micropilotes" de 16 metros de diámetro xera riscos críticos documentados:

• Corte de raíces: Calquera raíz que supere o radio de 7-8 metros será seccionada, minguando a absorción de nutrintes e a anclaxe.

• Efecto "Vaso Estanco": Existe o risco de crear unha estrutura de formigón que altere a drenaxe, provocando seca crónica ou encharcamento e hipoxia (asfixia) radicular.

• Dano Silencioso: A compactación do solo pola maquinaria e as vibracións da obra son danos invisibles que poden levar á morte da árbore anos despois de finalizar o túnel.

3. A Trampa da "Viabilidade condicionada"

Rexeitamos a ambigüidade dos informes técnicos que falan dunha “viabilidade condicionada”. Esta declaración non garante a supervivencia a longo prazo, senón que supón que a obra é posible se nada falla. Nunha obra desta magnitude, os imprevistos son a norma, pero no caso da Oliveira, calquera erro será irreversible.

4. O Principio de Precaución como única vía

Denunciamos que a Administración está a delegar a avaliación técnica en informes encargados pola propia entidade promotora, sen contar cunha auditoría ambiental independente e multidisciplinar.

Non se debe xestionar o risco; hai que EVITALO. A protección efectiva debe ser ex ante. Se o proxecto do túnel non pode garantir ao 100% a integridade do sistema radicular e a funcionalidade biolóxica do solo, o proxecto debe ser reformulado.

5. As nosas esixencias

Por todo o anterior, Amigas das Árbores esixe:

1. Transparencia total: Acceso público e monitorización en tempo real dos datos de saúde da árbore durante calquera intervención.

2. Informe Independente: A creación dun panel de expertos en arboricultura, hidroloxía e xeotecnia alleos á promotora da obra.

3. Garantías Reais: Definición de indicadores "gatillo" que obriguen á paralización inmediata da obra ante o menor síntoma de estrés na árbore.

4. Prioridade do Patrimonio: Se hai dúbida sobre a seguridade da Oliveira, a conservación da árbore debe prevalecer sobre calquera infraestrutura de tráfico [661, User Info].

A Oliveira leva séculos en pé. O seu futuro depende do que fagamos agora. Non permitiremos que un símbolo de resiliencia sexa a vítima dunha xestión arboricida camuflada de progreso.

Vigo, a Cidade Olívica, non pode quedar sen a súa Oliveira “dos Cen anos”

DEFENDE A OLIVEIRA. DEFENDE O TEU PATRIMONIO.

Asociación Amigas das Árbores de Vigo

Denunciamos de novo as sistemáticas agresións ao arborado da praia de Canido

Amigas das Árbores denuncia novos ataques ao arborado de Canido e esixe unha investigación urxente

A Asociación Amigas das Árbores de Vigo denuncia a aparición de novos actos vandálicos contra a alineación de plátanos de sombra da praia de Canido, que veñen a confirmar a existencia dun ataque sistemático e continuado contra este arborado público, xa denunciado pola nosa entidade e pola veciñanza desde o ano 2024.

Unha agresión continuada ao arborado desde 2024

No mes de outubro de 2024, Amigas das Árbores presentou denuncia ante o SEPRONA e a Policía Local por un posible envelenamento deliberado das árbores mediante inxección de herbicidas, tras detectarse:

• Perforacións artificiais nos troncos
• Introdución de materiais vexetais a modo de “tapón”
• Presenza dun líquido de cor ámbar, presumiblemente glifosato

Tal e como se recolle na denuncia presentada:
"Semella responder a un plan sistemático que ten por finalidade matar as árbores aos poucos facendo parecer que están ‘enfermas".

A acción veciñal, ante a inacción do Concello, conseguiu frear temporalmente estes ataques, mediante labores de vixilancia e reparación dos danos.

Novos feitos: inserción de elementos metálicos nas raíces
Nos últimos días, a veciñanza descubriu nun dos exemplares a introdución profunda dun tubo metálico nas raíces e a presenza de cableado de cobre inserido no sistema radicular
Tal e como se aprecia nas imaxes achegadas, este tipo de actuación pode provocar:

• Danos estruturais graves no sistema radicular
• Entrada de patóxenos e podremias
• Debilitamento progresivo da árbore ata a súa morte

Estes feitos presentan un claro carácter intencional e reiterado, e poderían constituír delitos ambientais e contra o patrimonio público.

Aviso ás autoridades e nova mobilización veciñal
Ante esta situación, a veciñanza mobilizada, tentou retirar os elementos introducidos e alertou novamente á Policía Autonómica e SEPRONA
Sen que, ata o momento, se teña coñecemento de ningunha investigación efectiva nin identificación dos responsables.

Un caso grave de desprotección do patrimonio público
Para Amigas das Árbores, este caso é especialmente grave porque:

• Trátase dunha alineación arbórea consolidada e de alto valor paisaxístico e ambiental
• Está situada nun espazo público moi frecuentado
• Existe un historial documentado de agresións continuadas

E, malia todo, non existe resposta institucional eficaz

ESIXIMOS

• A apertura inmediata dunha investigación a fondo para identificar aos responsables destes actos vandálicos.
• A intervención coordinada de Policía Local, SEPRONA e Fiscalía, se procede.
• A elaboración por parte do Concello dun plan de protección, seguimento e recuperación do arborado de Canido.
• A realización exclusiva, se é o caso, de: podas sanitarias mínimas e xustificadas. En ningún caso podas drásticas ou mutilacións, que agravan o estado das árbores
• A instalación de medidas de vixilancia preventiva, dado o carácter reiterado dos ataques.

Un ataque deliberado contra a cidade
“Non estamos ante feitos illados, senón ante unha acción continuada e organizada contra o arborado público. Matar árbores lentamente para facelas pasar por enfermas é unha práctica especialmente grave que require resposta inmediata das administracións.”

Chamamento á cidadanía
Facemos un chamamento á veciñanza a continuar co seu labor cívico:

• Estar alerta ante calquera actuación sospeitosa
• Documentar posibles agresións ao arborado
• Defender colectivamente o patrimonio natural da cidade

Asociación Amigas das Árbores de Vigo

En defensa da Oliveira centenaria do Paseo de Alfonso, ameazada polo proxecto de prolongación do túnel de Elduayen

Comunicado de Prensa de AAdAA (e enlace aos documentos presentados ás administracións)

COMUNICADO DE PRENSA

Amigas das Árbores pide á Xunta máis garantías reais para protexer a oliveira do Paseo de Alfonso XII de Vigo.

A asociación alerta de que a “viabilidade condicionada” do túnel non garante a conservación a longo prazo da árbore

A Asociación Amigas das Árbores de Vigo fixo pública hoxe a súa preocupación polo impacto que pode ter o proxecto de prolongación do túnel de Elduayen sobre a oliveira centenaria do Paseo de Alfonso XII, incluída no Catálogo Galego de Árbores Senlleiras e símbolo sobranceiro da nosa cidade.

Tras analizar o informe da Dirección Xeral de Patrimonio Natural da Xunta de Galicia (exp. ACAS-010/2025), a asociación subliña que a autorización autonómica non é plena nin incondicional, senón unha autorización suxeita ao cumprimento estrito de numerosas medidas técnicas e a un seguimento posterior ás obras.

“A Xunta non afirma que o proxecto sexa plenamente compatible coa conservación da oliveira; fala dunha viabilidade condicionada. Isto é un matiz moi importante que a cidadanía debe coñecer”, sinalan desde Amigas das Árbores.

A asociación lembra que a oliveira se atopa actualmente en bo estado de saúde, como acreditan as tomografías e informes científicos, e destaca que esa mellora foi posible grazas á ampliación do seu espazo vital e á redución de presións urbanas na súa contorna. “Precisamente por iso, calquera intervención subterránea profunda debería ser avaliada con extrema prudencia”, indican.

Amigas das Árbores expresa especial preocupación pola falta dunha conclusión clara no informe da Misión Biolóxica de Galicia (CSIC) sobre a compatibilidade do proxecto coa conservación a longo prazo da árbore. “O informe describe a resiliencia da oliveira, pero non avalía de forma expresa os efectos dunha obra subterránea urbana complexa nin garante que o risco asumido sexa aceptable nun exemplar irrepetible”, explican.

A asociación advirte tamén do risco de trasladar a responsabilidade á fase posterior á obra: “Os controis e informes a posteriori son necesarios, pero non poden substituír unha avaliación previa clara cando o dano potencial é irreversible”.

Por todo iso, Amigas das Árbores pide á Xunta de Galicia:

• que encargue a entidades científico-técnicas públicas de Galicia con capacidade e experiencia, un informe pluridisciplinar independente que analice o proxecto municipal dende os aspectos da arboricultura/forestal (Uvigo, Enxeñería forestal, solos e hidroloxía (CRETUS/USC e Lourizán), fitopatoloxía e risco de patóxenos (CFP do Areeiro) e xeotécnica/obra civil (CITEEC UDC).

• que clarifique publicamente se considera garantida a conservación da oliveira a longo prazo,

• que aplique de forma reforzada o principio de precaución,

• e que, de existir dúbidas razoables, esixa unha reformulación do proxecto que reduza aínda máis a afección ao sistema radicular, mesmo se iso implica modificar solucións construtivas ou replantear o proxecto.

“A oliveira da Porta do Sol non é só patrimonio de Vigo, senón de toda Galicia. A súa protección efectiva sería un exemplo de como compatibilizar infraestruturas e respecto polo patrimonio natural”, conclúe a asociación.

ACCESO Á INFORMACIÓN COMPLETA

Informe sobre o proxecto básico de prolongación do túnel emitido pola Direccion xeral de Patrimonio Natural da Xunta de Galicia

• Alegacións de AAdAA ao proxecto básico de prolongación do túnel presentado ao Concello de Vigo

• Escrito de AAdAA de solicitude dirixido á Dirección Xeral de Patrimonio Natural da Xunta de Galicia

• Carta aberta de AAdAA á Xunta de Galicia sobre a protección da Oliveira do Paso de Alfonso XII

O Concello continúa a talar árbores no Castro... cos bombeiros!

Amigas das Árbores rexistramos hoxe o seguinte escrito no Concello de Vigo:

ASUNTO: Solicitude de paralización inmediata das talas no Parque do Castro e denuncia do incumprimento do Prego de Condicións de mantemento das zonas verdes e da Ordenanza Municipal de Zonas Verdes.)

EXPÓN

Que durante os días 24 e 25 do novembre actual, asociadas de Amigas das Árbores de Vigo constataron a realización de talas de árbores no Parque do Castro —espazo catalogado e de especial protección histórica, paisaxística, botánica e cultural— levadas a cabo polo Servizo de Bombeiros de Vigo, empregando maquinaria pesada e realizando cortes de tronco e retirada de exemplares aparentemente sans ou sen evidencia de risco estrutural.

Na imaxe que achegamos (onde se aprecia un grupo de persoas con roupa laboral e un vehículo do servizo de bombeiros executando labores de corte dunha árbore), obsérvase que se están realizando operacións de apeo e tala, malia que:

1. Non consta comunicación pública nin sinalización de perigo que xustifique unha intervención de emerxencia.

2. Non se facilitou, pese a solicitalo, informe técnico previo, motivado e asinado por persoal cualificado, tal e como esixe o Prego de Condicións Técnicas do contrato de mantemento das zonas verdes (Expte. 12853/446).

3. Non hai presenza identificada de técnico responsable in situ, obrigatoria para autorizar e supervisar calquera tala segundo o devandito Prego.

4. A execución das talas por parte do Servizo de Bombeiros constitúe unha anomalía administrativa, pois este corpo só pode actuar en tarefas non propias do seu servizo en caso de risco inminente para a seguridade, o que non foi acreditado en ningún momento.

5. A Contrata Acciona-Mantén, segundo o contrato vixente, é a autorizada para executar estes traballos de mantemento, sempre previa xustificación técnica, e non consta que esté intervindo cos seus medios propios neste caso, o que pode constuir un uso indebido de medios municipais para minimizar custos obrigatorios á Contrata.

6. A situación resulta especialmente grave tendo en conta que a nosa asociación presentou recentemente un escrito rexistrado denunciando o informe técnico de Acciona relativo a actuacións no Castro, sen que o Concello dera resposta ningunha.

O conxunto destes feitos podería supoñer incumprimento do Prego de Condicións, da Ordenanza Municipal de Zonas Verdes e Espazos Naturais, e das obrigas da administración local respecto ao arborado urbano e das normas de protección incluidas na ficha do Catálogo de Bens Culturais do PXOM.

SOLICÍTASE

1. A paralización inmediata de calquera tala ou apeo en curso no Parque do Castro, salvo situación acreditada e documentada de risco extremo.

2. Que se remita con carácter urxente a esta asociación:

   • Informe técnico previo que xustifique cada tala realizada nestes días.

   • Nome e titulación da persoa técnica responsable que autorizou e supervisou as actuacións e do/a técnico/a presente in situ durante eses apeos.

   • Copia da orde de intervención emitida ao Servizo de Bombeiros.

   • Informe de avaliación de risco do exemplar ou exemplares retirados.

3. Que se aclare por escrito:

   • Por que non se empregou á empresa concesionaria Acciona Mantén, tal e como obriga o contrato.

   • Se existe un plan municipal de “apertura de vistas” ou eliminación de arborado no Castro por razóns alleas ao seu estado de conservación e función ecolóxica e paisaxística, tal e como suxiren as actuacións observadas agora e as, neste sentido, realizadas polo Concello nos últimos anos.

4. Que se restaure o cumprimento estrito da Ordenanza Municipal de Zonas Verdes e do Prego de Mantemento e se redacte e tramite un Plan Especial de Protección do Parque do Castro.

5. Que o Concello repare a súa conducta de falta de resposta sistemática ás comunicacións formais da cidadanía organizada, en vulneración do dereito recoñecido pola Lei 39/2015.

SOLICITUDE FINAL

Dada a gravidade das actuacións e o dano irreversíbel que poden causar nun espazo de alto valor patrimonial e natural como o Parque do Castro, solicitamos resposta e actuación inmediata, así como a suspensión cautelar de calquera actuación non xustificada tecnicamente conforme aos criterios de referencia en materia de arboricultura, para validar este tipo de informes.

Sen outro particular, e agardando unha resposta conforme á lei e ao respecto debido á cidadanía,

Asociación Amigas das Árbores de Vigo

O Parque do Castro ante outra tala inxustificada

O Parque do Castro ante outra unha tala inxustificada: por que o informe de Acciona non cumpre mínimos técnicos.

O monte do Castro é un dos espazos verdes máis valiosos de Vigo: un parque catalogado polo PXOM, de especial interese botánico, histórico e paisaxístico. Non só é un pulmón verde no centro urbano, senón tamén un xardín histórico cuxo deseño, composición e madurez arbórea forman parte da memoria cultural da cidade. Por iso, calquera intervención no arborado —e especialmente unha tala— debe basearse en informes robustos, metodoloxías contrastables e decisións transparentes.

Con todo, o documento presentado por Acciona, contrata do mantemento das zonas verdes municipais, para xustificar unha nova tala significativa no parque, non ofrece garantías suficientes nin cumpre co rigor técnico mínimo esixible nun espazo protexido.

1. Un informe sen metodoloxía nin criterios verificables

A primeira e máis grave eiva do informe é a ausencia absoluta de metodoloxía. Un documento desta natureza debería describir con claridade:

• o método de avaliación empregado (VTA, SIA, QTRA…),
• os criterios utilizados para determinar risco estrutural,
• as probas diagnósticas realizadas (tomografía, resistografía, sondaxes, análise fitopatolóxica),
• indicadores obxectivos de dano ou deterioro,
• bibliografía e normativa de referencia.

Nada disto aparece. En lugar diso, atopamos afirmacións xenéricas, valoracións vagas e unha diagnose imposible de contrastar. Un informe técnico serio debe permitir replicar o proceso e verificar a conclusión; neste caso, resulta imposible.

2. Descrición insuficiente dos exemplares e ausencia de alternativas

O documento clasifica diversos exemplares como “secos”, “en mal estado” ou “sen recuperación posible”, pero sen:

• porcentaxes de seca ou perda de follaxe,
• graos de afectación da copa ou presenza de podremias,
• identificación de patóxenos,
• análise do historial de podas anteriores (moitas delas severas e con impacto acumulativo),
• descrición das condicións de solo, compactación ou estrés hídrico,
• avaliación de cargas ou inclinación.

As fotografías —mesmo as xeorreferenciadas— non sosteñen unha diagnose sólida. Varias árbores amosan debilitamento, pero non necesariamente morte total nin risco inminente.

Nunha xestión arborícola responsable, a tala é sempre a última opción, e deben valorarse previamente:

• podas de seguridade,
• reducción de copa moderada,
• melloras no solo e hidratación,
• tratamentos fitosanitarios,
• seguimento periódico monitorizado.

Nada no informe indica que se analizasen estas alternativas.

3. Ignorancia do carácter catalogado e do valor histórico do parque

Nun espazo protexido e recoñecido polo seu valor botánico e paisaxístico, é obrigatorio avaliar:

• o impacto das talas no conxunto do arboredo,
• a alteración da composición e lectura paisaxística,
• a afección aos valores histórico-botánicos do parque,
• a coherencia coas prescricións do PXOM.

O informe trata o Castro como se fose unha zona verde calquera, omitindo por completo o seu carácter singular como xardín histórico en altura, con exemplares maduros e unha estrutura arbórea case centenaria.

4. As fotografías xeorreferenciadas non compensan a falta de análise

A inclusión de imaxes xeorreferenciadas é positiva, pero insuficiente. Unha fotografía non permite avaliar:

• o estado interno da madeira,
• a estabilidade estrutural,
• a presenza de podremias internas,
• o grao de risco real,
• o impacto acumulado de podas pasadas.

Sen probas instrumentais nin parámetros cuantificativos, a diagnose queda reducida a unha observación superficial.

5. Un histórico de talas que require explicación

Nun artigo recente de Anton Lois na Voz de Galicia, no que se critica o informe de Acciona e se denuncian as actuacións do Concello no Parque do Castro, indícase que en oito anos cortáronse 31 árbores no Monte do Castro. Este dato revela que non estamos ante un episodio illado, senón ante un proceso continuado de redución do arborado nun dos parques máis emblemáticos da cidade.

Un histórico así demanda:

• explicación detallada das causas,
• documentación técnica transparente,
• avaliación do impacto acumulativo sobre o ecosistema do parque,
• publicación dos informes asociados a cada tala.

A cidadanía ten dereito a coñecer que está a ocorrer co arborado dun espazo catalogado e especialmente sensible.

6. Que esiximos desde Amigas das Árbores de Vigo

Á vista destas deficiencias, consideramos imprescindible solicitar:

1. Suspensión inmediata de calquera tala baseada nun informe insuficiente.

2. Avaliación independente por parte de profesionais externos

Especializados en arboricultura, biomecánica e conservación do patrimonio natural.

3. Publicación íntegra de todos os informes técnicos

Incluíndo metodoloxías, probas, alternativas estudadas e planos de situación.

4. Inventario e histórico detallado das talas no Castro

Nos últimos dez anos: especie, idade estimada, diámetro, motivo e documentación asociada.

5. Cumprimento estrito das prescricións de protección do PXOM

Incluíndo a obriga de preservar o carácter histórico e paisaxístico do parque.

O Castro merece rigor e proteccion, non improvisación

O parque do Castro non é só un espazo verde: é un lugar de memoria, un xardín histórico, un símbolo da cidade. As súas árbores non poden ser tratadas como elementos substituíbles nin xestionadas con informes apresurados.

O dato de 31 talas en oito anos reforza a necesidade dunha revisión profunda do modelo de mantemento e dunha maior transparencia. A conservación responsable do arborado urbano require metodoloxía, ciencia, planificación e respecto polo patrimonio.

Desde Amigas das Árbores de Vigo seguiremos vixiando, documentando e defendendo este espazo único, porque a saúde do Castro é tamén a saúde ambiental e cultural da nosa cidade.

Accede aquí ao escrito que presentamos no Rexistro do Concello de Vigo coa análise crítica do informe xustificativo de tala redactado pola Contrata de Mantement de Zonas verdes, Acciona/Mantén.

O Cíes Market volve ameazar a pervivencia do Xardín histórico da Alameda

A pesar das reiteradas e fundamentadas denuncias da nosa Asociacion e de varios colectivos cidadáns, sobre a instalacion no Xardín histórico da Alameda de Vigo do falso mercado de Nadal chamado Cíes Market (realmente un negocio de explotación privada dun espazo público con mais de 100 casetas de comida rápida e bebidas alcohólicas), o Concello de Vigo permitiu iniciar nestes días, a instalación de estruturas no Xardín que anteceden á colocación das casetas. Nestes días volvimos a denunciar o grave incumprimento por parte do Concello e da Xunta de Galicia dos seus deberes de protección e conservación deste espazo urbano catalogado e enviamos protestas formais por inacción á Valedora da Cidadanía de Vigo e Valedora do Pobo de Galicia.

De seguido, facemos un texto de resume das nosas razóns recollidas nos varios escritos dirixidos ás administracions responsables:

INFORME DE SÍNTESE SOBRE O IMPACTO CRÍTICO DO USO COMERCIAL DA ALAMEDA DE VIGO PARA A PRESERVACIÓN DO XARDÍN HISTÓRICO:

O uso comercial intensivo ten un impacto significativamente negativo e prexudicial na conservación do arborado histórico catalogado, alterando os seus valores culturais, ambientais e a súa integridade física.

Este tipo de uso, exemplificado pola instalación anual de eventos como o "Cíes Market" na Alameda de Vigo (un xardín histórico catalogado), é considerado radicalmente incompatible cos valores que fundamentan a protección destes espazos.

Os principais impactos do uso comercial intensivo sobre o arborado e o xardín histórico inclúen:

1. Danos Físicos e Estruturais no Arborado e no Solo

O impacto máis grave e repetido é o dano físico e o deterioro das condicións de crecemento.

• Compactación do solo e danos radiculares: O tránsito constante de vehículos pesados e maquinaria durante os procesos de montaxe e desmontaxe, así como a afluencia masiva de persoas e a instalación de estruturas pesadas(como as 102 casetas comerciais do Cíes Market), provocan a compactación extrema do solo. A compactación do solo é un dos factores máis prexudiciais para o desenvolvemento radicular das árbores urbanas, xa que impide a absorción adecuada de auga e nutrientes, e reduce o osíxeno dispoñible no chan.

• Danos mecánicos directos: Prodúcense danos mecánicos nas raíces e nos troncos debido ao paso de vehículos pesados e á instalación de estruturas temporais/permanentes.

• Uso indebido das árbores: Utilízase o arborado como soporte para cables e luces. Por exemplo, instaláronse cables atados ao tronco de árbores monumentais e unha noria instalouse rozando as pólas dunha Casuarina (incluída no Catálogo de Árbores Senlleiras de Galicia).

2. Deterioro Fisiolóxico e Risco para a Seguridade

A alteración do medio físico e os danos causados directamente contribúen a un grave debilitamento da saúde do arborado.

• Estrés fisiolóxico e fitosanitario: O arborado presenta síntomas de estrés fisiolóxico (como perda prematura de follaxe e rexeneración deficiente) e problemas fitosanitarios graves, incluíndo a presenza de fungos patóxenos. O informe técnico do Areeiro confirmou un estado preocupante de deterioro, chegando a ser crítico en grandes exemplares da Alameda.

• Risco de seguridade: O debilitamento das árbores centenarias e a perda de vitalidade xeral (con numerosas pólas secas e debilitamento estrutural) aumentan o risco de desprendemento ou caída de exemplares, o que compromete a seguridade das persoas. A caída dun exemplar de Pittosporum undulatum centenario foi relacionada co impacto acumulado destas actividades.

• Alteración do hábitat: A contaminación lumínica (iluminación artificial masiva) e a contaminación acústica(megafonía) afectan negativamente a avifauna residente e o equilibrio ecolóxico do espazo. Ademais, a acumulación de residuos e os fumes do cociñado nas casetas contribúen á degradación.

3. Impacto na Integridade e Valores Culturais

O uso comercial intensivo e as prácticas de mantemento asociadas desvirtúan o carácter de monumento vivo que posúe un xardín histórico.

• Incompatibilidade de uso: O xardín histórico, que debe ser un lugar apracible que favoreza o contacto coa natureza, o silencio e a meditación, é transformado durante catro meses nun recinto comercial. O uso debe ser controlado en función da súa fraxilidade para preservar a súa esencia e mensaxe cultural. Os traballos de mantemento e conservación deben ter prioridade sobre as servidumes de utilización.

• Alteración da tipoloxía histórica: As intervencións ou a falta de reposición axeitada tras os danos alteran a tipoloxía e identidade histórica do espazo. Por exemplo, a substitución de árbores de gran porte (como un Pittosporum undulatum ou unha Washingtonia) por pequenas plantas "decorativas" non respecta os principios da Carta de Florencia, que esixe que a reposición de especies manteña a coherencia e estrutura histórica do espazo.

• Risco de degradación do patrimonio monumental: A conservación dun xardín histórico require un "perpetuo equilibrio" entre o movemento cíclico da natureza e a vontade artística. Un uso incompatible pon en perigo este equilibrio e a conservación do seu contorno apropiado.

4. Consecuencias da Mala Xestión

Ademais dos danos directos do uso comercial, o arborado catalogado é afectado por:

• Prácticas de poda inadecuadas: Obsérvanse podas severas e mutiladoras (como os terciados e desmochados) que alteran irreversiblemente a arquitectura das copas. Estas prácticas son anticientíficas e son contrarias á Ordenanza municipal, ao prego de condicións do contrato de mantemento e ao Estándar Europeo de Poda. As podas agresivas debilitan a árbore e fana máis susceptible a pragas e enfermidades.

• Falta de control e inacción administrativa: O Concello, como titular, é acusado de incumprir os seus deberes legais de conservación e de permitir que a contrata actúe sen control efectivo, obviando os informes técnicos que xa advertiran do impacto negativo destas actividades no xardín histórico catalogado.

• Incumprimento da normativa de patrimonio: A instalación de usos temporais (como o Cíes Market, que dura máis de 72 horas) en bens catalogados, como os xardíns históricos, require autorización previa da Consellería competente en materia de patrimonio cultural (Dirección Xeral de Patrimonio Cultural). A falta desta autorización é sinalada como unha infracción grave da Lei 5/2016 do Patrimonio Cultural de Galicia.

En resumo, o uso comercial intensivo sobre o arborado histórico catalogado tradúcese en danos irreversibles nas estruturas vexetais (raíces e troncos), debilitamento da vitalidade por compactación do solo e falta de coidados, riscos de seguridade pública e unha desnaturalización do carácter patrimonial do lugar, que perde a súa esencia como monumento vivo para converterse nun espazo de explotación lucrativa incompatible.